Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch

Lëtzebuergesch huet zanter 1984 offiziell de Statut vun enger nationaler Sprooch. An eiser méisproocheger Gesellschaft kënnt dem Lëtzebuergeschen eng wichteg Roll zou.

D’Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch ass an der aktueller Regierung eng Kompetenz vum Educatiounsministère.

Den Engagement vun der Regierung fir d’Lëtzebuerger Sprooch ass am Mäerz 2017 an engem Strategiepabeier fir d’Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch festgehale ginn. Dëse Strategiepabeier mat 40 Mesuren ass en Dokument, dat als Basis fir den Aktiounsplang et erlabt, mëttel- an och laangfristeg Initiativen ervirzebréngen, déi der Entwécklung vum Lëtzebuergeschen hëllefen.

An dësem Pabeier si véier Engagementer respektiv iwwergräifend Ziler festgeluecht, zu deenen d’Regierung sech konkreet engagéiert huet:

  • de Stellewäert vun der Lëtzebuerger Sprooch stäerken;
  • d’Norméierung, de Gebrauch an d’Etüd vun der Lëtzebuerger Sprooch virundreiwen;
  • d’Léiere vun der Lëtzebuerger Sprooch a Kultur fërderen;
  • d’lëtzebuergeschsproocheg Kultur promouvéieren.

Den Detail zu deene 40 Mesuren aus dem Strategiepabeier vun der Regierung fënnt een hei.

1. D’Gesetz fir d’Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch

De 27. Juni 2018 gouf an der Chamber d’Gesetz fir d’Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch gestëmmt. D’Gesetz gesäit eng Partie Mesurë vir, déi d’Regierung am Kader vun der Strategie fir d’Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch festgehalen huet.

Konkreet ass e Commissaire fir d’Lëtzebuerger Sprooch geschaf ginn, deen zoustänneg ass fir en 20‑Joresplang ronderëm d’Lëtzebuergescht, an dee vun engem interministerielle Comité begleet gëtt. Am Oktober 2018 ass de Marc Barthelemy op dëse Poste genannt ginn. Hei fannt Dir den Interview vum Commissaire am EDI-Infomagazin fir Elteren.

De Commissaire proposéiert der Regierung en Aktiounsplang fir d’Promotioun vum Lëtzebuergeschen. Hie kuckt och, datt d’Offer u Coursen, fir Lëtzebuergesch ze léieren, duergeet, zu Lëtzebuerg an am Ausland, an datt dat richtegt didaktescht Material do ass. Hie mécht de Suivi vun de Doleancen iwwert de Gebrauch oder Net-Gebrauch vum Lëtzebuergeschen an den ëffentleche Servicer.

Den Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch ass geschaf ginn a këmmert sech ëm d’Lëtzebuerger Sprooch an d’Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg an ëm d’Promotioun vum Lëtzbuergeschen national an international. Den Zenter dokumentéiert d’Lëtzebuerger Sprooch, hir Geschicht, d’Dialekter, mee och de villsproochege Kontext.

Den ZLS ass och Editeur vu Publicatioune ronderëm d’Sprooch, zum Beispill D’Lëtzebuerger Orthografie oder vun d’Bicherserie Lëtzebuerger Wuertschatz. Donieft bitt den Zenter dem Bierger an den Administratiounen eng Rei Servicer, notamment de Lëtzebuerger Online Dictionnaire (lod.lu), ee méisproochegt Wierderbuch, an deem lëtzebuergesch Wierder op Däitsch, Franséisch, Englesch a Portugisesch iwwersat an duerch Beispiller op Lëtzebuergesch illustréiert sinn. (Tel: (+352) 247 88600 oder E-Mail lod@lod.lu).

De Conseil fir d’Lëtzebuerger Sprooch (Conseil permanent de la langue luxembourgeoise – CPLL), deen zanter 1998 besteet, gëtt Avisen of zu de Reegelen vum Zenter iwwer d’Schreifweis, d’Grammaire, d’Aussprooch an de gudde Gebrauch vum Lëtzebuergeschen.

2. Bierger, Gesellschaft, Politik - Zesummen d’Lëtzebuerger Sprooch fërderen

Ufank Mäerz 2018 goufe véier Biergerfore ronderëm d’Lëtzebuerger Sprooch organiséiert, fir och de Bierger d’Méiglechkeet ze ginn, sech aktiv fir d’Entwécklung vun der Lëtzebuerger Sprooch kënnen anzesetzen. Iwwer 150 interesséiert Bierger hunn aktiv un de Sproocheronnen deelgeholl. Online, op www.sproocheronn.lu, koumen iwwer 100 konkreet Proposen eran, déi zur Fërderung vum Lëtzebuergesche solle bäidroen.

An der Brochure “Bierger, Gesellschaft, Politik - Zesummen d’Lëtzebuerger Sprooch fërderen” sinn déi zeréckbehale Proposen a Léisungsvirschléi ausformuléiert an zesummegesat ginn. Si gi verbonne mat de 40 Mesurë vun der Regierung hirem Strategiepabeier an de gesellschaftlechen Aussoe vun enger Ilres-Ëmfro vun Ufank 2018 iwwer d’Roll vum Lëtzebuergeschen an der Gesellschaft.

Um Site sproocheronn.lu kann een d’Brochure eroflueden oder och gratis bestellen.

D’Auswäertung vun der Ëmfro huet erginn, dass iwwer dräi Véierel vun de Leit der Regierung hir Initiativ fir d’Fërderung vun Lëtzebuergesche positiv bewäerten. Iwwer 80 % vun de gefrote Lëtzebuerger fannen d’Diskussioun ronderëm eis Sprooch wichteg a sënnvoll. Och bei den Netlëtzebuerger sinn zwee Drëttel där Meenung.

77 % vun de Leit hunn uginn, Lëtzebuergesch kënnen ze schwätzen. Et sinn esouguer 94 % bei deene Jonken tëscht 16 a 24 Joer. Dës Zuele weisen, datt d’Schoul hirer Roll an der Vermëttlung vum Lëtzebuergeschen nokënnt. 72 % hu gesot, datt si déi dräi offiziell Landessproochen (Lëtzebuergesch, Däitsch a Franséisch) beherrschen. Lëtzebuergesch als geschwate Sprooch gëtt am Beruff vu 70 % vun de gefrote Leit gebraucht.

D’Resultater vun der Ëmfro spigelen zesummegefaasst zwou grouss Feststellungen erëm:

  1. D’Roll vum Lëtzebuergesche gëtt an der Gesellschaft héich ageschat, woubäi de Wonsch besteet, datt sech och nach weider an esouguer nach méi intensiv fir d’Nationalsprooch agesat gëtt.
  2. Am Alldag vun den allermeeschte Leit ass Lëtzebuergesch present, mee awer och d’Méisproochegkeet.

Den Detail vun de Resultater vun der Ëmfro fënnt een hei.

3. Eng méi eng grouss Plaz fir d’Lëtzebuergescht an der Schoul

De Regierungsprogramm 2018-2023 gesäit Mesurë vir, fir jiddwereen, Lëtzebuerger an Netlëtzebuerger, ze motivéieren, eis Sprooch ze léieren an hir eng Plaz a sengem perséinlechen Alldag ze ginn.

An éischter Linn soll d’Lëtzebuergescht an der Schoul méi eng grouss Plaz kréien. Vun der Rentrée 2021/2022 u kommen d’Lëtzebuerger Sprooch a Kultur am Enseignement secondaire classique a général bei d’Fächer vun der 4e derbäi, mat enger Schoulstonn d’Woch. Ronn 250 Klasse respektiv iwwer 4 300 Schüler kommen an de Genoss vun deem neie Cours. Dat neit Fach ersetzt de Lëtzebuergeschours op der 7e classique. Am Secondaire général baséiert d’Fach um gemeinsamen Däitsch/Lëtzebuergeschcours, dee vu 7e bis 5e enseignéiert gëtt.

D’Zil vum neie Lëtzebuergeschcours ass et, deene Jonken d’Freed un der Sprooch méi no ze bréngen an hiren Interessi wakreg ze maachen. Si sollen och generell Kenntnisser iwwer Lëtzebuerg mat op de Wee kréienginn, onofhängeg vun hirem kulturellen oder sproochlechen Hannergrond.

An de méi héije Klassen, also vun 3e bis 1re, gëtt Lëtzebuergesch als Optiounscours ugebueden.

Fir d’Rentrée 2021/2022 gëtt ausserdeem e Pilotprojet am Lycée Michel Rodange lancéiert: Op der A-Sektioun vum Secondaire classique gëtt Lëtzebuergesch als Quatrième langue vivante proposéiert. D’Schüler hunn do d’Méiglechkeet, hir Kenntnisser an der Linguistik an an der Literatur ze verdéiwen, dëst zum Beispill fir e spéidere Studium vum Lëtzebuergeschen.

Doriwwer eraus gëtt an allen ëffentlechen internationale Schoulen d’Lëtzebuerger Sprooch als Friemsprooch geléiert, vum éischte Joer Primärschoul un.

4. Nei Outile fir d’Sprooch ze léieren

Et gëtt ëmmer méi dacks gefrot, fir korrekt Lëtzebuergesch schreiwen ze léieren. Effektiv hëlt d’Schrëftsprooch duerch déi nei Technologien an digital Medien eng ëmmer méi grouss Plaz an eisem Alldag an. Dofir goufen eng Rei u flotten an uspriechende Léiermaterialien an Online-Outilen ausgeschafft, op déi jidderee kann zeréckgräifen, deen eis Sprooch wëll schreiwe léieren, egal ob am Sproochecours oder am eegestännege Léierprozess. All ugepasst un déi completéiert Orthografie, déi den Zenter fir d’Lëtzebuerger Sprooch am November 2019 erausbruecht huet.

Den Institut national des langues (INL) schafft d’Serie „Schwätzt Dir Lëtzebuergesch?“ aus. D’Bicher riichten sech an éischter Linn un Erwuessener, déi interesséiert sinn, d’Lëtzebuerger Sprooch ze léieren. Si ginn hei awer och villes iwwert den Alldag zu Lëtzebuerg gewuer, léieren ënner anerem onst Land, ons Fester, Feierdeeg a grouss Perséinlechkeete besser kennen an entdecken och verschidde kulinaresch Lëtzebuerger Spezialitéiten. „Schwätzt Dir Lëtzebuergesch?“ gëtt ech schofir den Niveau A1, A2 an B1.

Fir autonom kënne Lëtzebuergesch iwwer Internet ze léieren, gëtt an den nächste Méint e Cours ausgeschafft.

De Lëtzebuerger Online Dictionnaire (LOD.lu) steet am Mëttelpunkt vun der Aarbecht vum Zenter fir dʼLëtzebuerger Sprooch. Den LOD ass déi offiziell Referenz, wat d’Schreifweis vu Wierder ugeet. Gläichzäiteg leescht den Dictionnaire en aktive Bäitrag, fir dʼLëtzebuergescht als Kommunikatiouns- an Integratiounssprooch weider ze etabléieren.

Mei Infoen am Dossier vum EDI-Infomagazin fir Elteren.

Dozou komme Reegelwierker vun der Lëtzebuerger Orthografie a Grammaire, en aktualiséiert Verbebuch, eng Landkaart mat de lëtzebuergeschen Nimm, eng Buchserie iwwer de „Lëtzebuerger Wuertschatz, etc. Online-Outile wéi den Ortho-Trainer (ortho.lod.lu), de Medezineschen Dictionnaire (med.lod.lu) oder de Spellchecker (spellchecker.lu) sinn ausgeschafft oder ugepasst ginn.

De Site www.schreiwen.lu gouf 2020 och vum ZLS ugepasst. Den Internetportal ass 2017 mat der Campagne vum Educatiounsministère “Weess de wéi? - schreiwen.lu” iwwer d’Lëtzebuerger Orthografie lancéiert ginn. A véierzéng Kapitele gouf d’Schreifweis vum Lëtzebuergeschen erkläert, éischter exemplaresch wéi mat Reegelen. D’Brochure Gewosst wéi! zu dëser Campagne kann erofgelueden ginn.

 

Dernière mise à jour